Verpleeghuiszorg kan beter inspelen op leerbehoeften van mbo-medewerkers

Irene Muller-Schoof ontwikkelde, in nauwe samenwerking met onderwijs en praktijk, scholing voor verpleegkundigen en verzorgenden. Doel: het overbruggen van de kloof tussen wetenschap en praktijk, een beter leerklimaat en een betere en meer mensgerichte verpleeghuiszorg.

Ooit had Irene Muller-Schoof een bedrijf dat onderwijsmateriaal ontwikkelde voor de bij- en nascholing van helpenden en verzorgenden. Daarin kwamen actuele thema’s aan de orde, zoals communicatie met cliënten en omgaan met seksualiteit. Het bedrijf voorzag in een behoefte, want er bestond nauwelijks materiaal voor deze doelgroep.

Inmiddels is zij promovendus bij de Academische Werkplaats Ouderen, Tranzo/Tilburg University, waarbij ze het ZonMw-project ‘Op weg naar mensgerichte verpleeghuiszorg: scholing als brug tussen wetenschap en praktijk’ uitvoert.

Met dit project moet het leerklimaat van verpleegkundigen en verzorgenden in het verpleeghuis worden verbeterd, zodat wetenschappelijke inzichten hier makkelijker een plek vinden.

‘Daarmee sluiten we enerzijds aan bij de ambitie van de Academische Werkplaats Ouderen van Tranzo, waarin verbetering van mensgerichte zorg in samenwerking met zorgpraktijk en zorgonderwijs centraal staat, en anderzijds bij het landelijk Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg ’, zegt Muller-Schoof.

Weinig onderzoek naar leergedrag mbo-zorgmedewerkers

In Nederland is 80% van de zorgmedewerkers in de verpleeghuiszorg mbo-geschoold. Om het onderzoek grondig aan te pakken, startte ze een systematisch literatuuronderzoek met 2 vragen: hoe leren mbo-opgeleide zorgmedewerkers en wat helpt en belemmert hen daarbij? De internationale diversiteit van de practically trained caregivers maakte het lastig om onderzoeken te vergelijken. Zo zijn de Nederlandse mbo-geschoolde verpleegkundigen uitzonderlijk; in het buitenland zijn die bijna altijd hbo-geschoold. Uit de analyse bleek dat er wereldwijd geen specifiek onderzoek is gedaan naar het leergedrag van deze groep mbo-opgeleide zorgmedewerkers (assistenten dienstverlening en zorg, helpenden, verzorgenden en verpleegkundigen), ook niet in Nederland. ‘Er is duidelijk te weinig aandacht voor deze groep’, concludeert Muller-Schoof.

Vervolgens inventariseerde ze in de breder opgezette onderzoeken, waar zorgmedewerkers van meerdere niveaus aan deelnamen,   de helpende en belemmerende factoren bij het leren. Daar kwamen maar liefst 161 factoren uit.

‘Voor zorgmedewerkers is een combinatie van individueel en collectief leren belangrijk.’

‘Als individuele zorgmedewerker ben je mede afhankelijk van collectieve zaken. Wordt er wel tijd vrij gemaakt zodat jij kunt leren? Je wilt tenslotte niet zomaar je collega’s op de werkvloer in de steek laten. Daarnaast kun je de belemmerende en helpende factoren niet los van elkaar zien. Als je als nieuweling een sterfgeval op de afdeling meemaakt en er is geen collega om je te helpen, is iets wat anders misschien een goede leerervaring zou zijn, nu een slechte leerervaring.’

Leren van lastige situaties

Als de omgeving té uitdagend is, kan leren op de werkplek soms dus ook contraproductief uitpakken. Omdat de werkstress te hoog is door onderbezetting, of omdat de zorgmedewerkers te weinig scholing hebben gekregen. In zo’n geval is het van belang dat teamleiders of onderwijsontwikkelaars proberen het werk zó in te richten, dat er toch ruimte is om te leren. ‘Denk aan een debriefing, waarbij na afloop op de spannende situatie gereflecteerd wordt. Bijvoorbeeld als naasten in paniek zijn geraakt over een lekkage bij incontinentie van een familielid. In de nabespreking kun je samen bespreken hoe het voor de zorgmedewerker was en hoe je in zo’n situatie kunt luisteren en meebewegen.’ Tegelijkertijd kunnen lastige situaties volgens haar ook positief bijdragen aan het leren. ‘De reden dat aankomend verpleegkundigen en verzorgenden voor de zorg gekozen hebben, is vaak dat ze het lijden van andere mensen willen verlichten. Ze willen leren hoe ze dat in zo’n uitdagende situatie kunnen doen.’

Meer aandacht voor informeel leren

Muller-Schoof formuleerde aanbevelingen voor een beter leerklimaat op de werkvloer. Vaak zijn onderwijsontwikkelaars en werkgevers teveel gericht op de theorie, terwijl zorgmedewerkers het liefst informeel en op ongeplande momenten op de werkplek leren. ‘Zet minder lessen op buiten de werkplek – die door managers bedacht zijn – en doe meer met het eigen initiatief van verzorgenden en verpleegkundigen. We zouden hen veel meer bij hun eigen leerproces kunnen betrekken.’ Een andere aanbeveling is het leveren van maatwerk: stem het aanbod af op de ervaring die de zorgmedewerker al heeft opgedaan. Een maatje of coach kan daarbij helpen.

Zorg Innovatie Centra zorgen voor goed leerklimaat

In de praktijk zijn gelukkig al goede voorbeelden te zien van plekken met een goed leerklimaat. Denk bijvoorbeeld aan de Zorg Innovatie Centra (ZIC) in verpleeghuizen: leerafdelingen waar zorgmedewerkers en studenten dagelijks beslissen wat zij willen leren en waar individueel en collectief leren gecombineerd worden. Muller-Schoof ziet dat als een mooi systeem voor leren en ontwikkelen. ‘Bij bijvoorbeeld De Wever, Thebe en Mijzo werken ze daar al mee, in samenwerking met Fontys Hogeschool Mens en Gezondheid. Maar je kunt ook denken aan zoiets simpels als leren op de werkplek, waarbij je werkt met een begeleider of rolmodel. Uit mijn onderzoek blijkt dat dat een heel krachtige manier is om kennis op te doen.’

Lesprogramma’s met focus op maatwerk en interprofessioneel leren

De volgende stap in het project is het ontwikkelen en uittesten van 2 lesprogramma’s voor verpleegkundigen en verzorgenden op basis van eerder afgerond wetenschappelijk onderzoek naar de thema’s ‘Interprofessioneel leren & evalueren’ en ‘Vertel eens! Leren van verhalen’. Daarin werkt Muller-Schoof intensief samen met onderwijs- en zorgorganisaties in de regio en paste ze de kennis uit haar eerste onderzoek toe, zoals het mogelijk maken van maatwerk en het aansluiten op de verschillende leerniveaus van zorgmedewerkers. Interprofessioneel leren is belangrijk, zegt ze. ‘We weten dat er veel kennis gedeeld wordt in interdisciplinaire situaties. Het zou zonde zijn om die kennis van zorgmedewerkers te laten liggen.’

Als onderdeel van de lesprogramma’s ontwikkelde ze samen met experts in het hele land een ‘zelfscan mensgerichte verpleeghuiszorg’ die zorgmedewerkers inzicht biedt in hoe goed zij mensgerichte zorg verlenen. ‘Het instrument helpt studenten, verpleegkundigen en verzorgenden bij het verder ontwikkelen van onderdelen van mensgerichte verpleeghuiszorg, zoals het leren kennen van bewoners, zelfkennis, omgaan met feedback en het bewaken van hun grenzen. Aan de hand hiervan willen we kijken hoe goed de lesprogramma’s bijdragen aan mensgerichte zorg.’

Niet vóór maar mét mbo-zorgmedewerkers

Muller-Schoof is druk bezig om de resultaten van haar onderzoek onder de aandacht te brengen van het werkveld. Ze benaderde het tijdschrift Onderwijs & Gezondheidszorg en de MBO Raad, maar ook onderwijsontwikkelaars en verpleeghuisorganisaties in haar regio. Muller-Schoof: ‘Ik kom veel enthousiasme tegen en vooral een enorm gevoel van erkenning van deze beroepsgroepen. Dat is een grote stimulans om door te gaan.’ Wat zou ze, terugkijkend, als ontwikkelaar van onderwijsmateriaal anders doen dan vroeger? ‘We waren al op de goede weg met de actuele thema’s die we kozen. Maar ik zou verpleegkundigen en verzorgenden nu veel eerder betrekken, en vragen: over welke thema’s willen jullie zelf leren?’

Tips voor een beter leerklimaat

  1. Stimuleer zorgmedewerkers in het verpleeghuis om zoveel mogelijk hun leerbehoeften aan te geven, bijvoorbeeld door hen regelmatig te vragen wat zij nodig hebben. Maak maatwerk mogelijk op de werkplek en stem eventuele lessen altijd af op de behoeften die leven, zodat een keuzemenu of leerarrangement ontstaat.
  2. Faciliteer het leren op de werkplek fysiek en logistiek. Zorg dat iemand die zich terugtrekt om te leren of overleggen  zich niet schuldig voelt, bijvoorbeeld door goed te roosteren.
  3. Creëer een cultuur waarin leren wordt gestimuleerd. ‘Je ziet gelukkig dat het zorgonderwijs steeds meer de verpleeghuizen intrekt, zoals met de opkomst van lecturer practitioners, verpleegkundigen met een masteropleiding, vanuit het hbo-onderwijs en de practoren vanuit het mbo-onderwijs.’
  4. Zet vooral in op leren op de werkplek, want dat is de plek waar het moet gebeuren. Nodig docenten vanuit het zorgonderwijs op de werkplek uit.

Achtergrond

ZonMw werkt samen met Zorginstituut Nederland aan onderzoek naar en de ontwikkeling van instrumenten om de kwaliteit van zorg te verbeteren. Het gaat zowel om brede overzichtsstudies als om thematische verdiepingen rond bepaalde actuele (maatschappelijke) thema’s. Eén van die thema’s is (interprofessioneel) leren en verbeteren door zorgprofessionals in verschillende sectoren in de gezondheidszorg. Zoals verpleeghuiszorg, wijkverpleging, verpleging in het ziekenhuis, intensive care en integrale geboortezorg. In 13 projecten wordt gewerkt aan methodiekontwikkeling en onderzoek. Dit project is daar 1 van.

Redactie Annette Wiesman, eindredactie ZonMw

Bron: ZonMw

Langer zelfstandig blijven met technologie voor thuis

Stadsbrede campagne in Den Haag

Zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen in je eigen woning. Dat wil (bijna) iedereen. Soms hebben mensen daar extra ondersteuning bij nodig. Om alle inwoners van Den Haag vertrouwd te maken met technologie en hen te laten ervaren dat technologie een oplossing kan zijn voor een hulp- of zorgvraag en meer zelfredzaamheid, beginnen gemeente en partners een stadsbrede campagne.

Deze nieuwe campagne ‘Technologie voor thuis’ is echt van en voor de stad. Verschillende organisaties die al in de stad aan de slag zijn met technologie voor zorg en ondersteuning thuis staan aan de basis van de campagne: de gemeente, het Hagaziekenhuis, zorgaanbieders Voorall, Middin, Saffier en Schroeder, en onderwijsinstellingen Centrum voor Innovatief Vakmanschap van het ROC Mondriaan en de Haagse Hogeschool. Ook andere organisaties of verenigingen kunnen meedoen; voor hen is er een speciaal campagnepakket beschikbaar.

“De mens staat altijd centraal, de techniek is daarbij ondersteunend”, zegt wethouder Kavita Parbhudayal (Zorginnovatie). “We gaan graag samen in gesprek en nodigen mensen uit om te ontdekken wat er al mogelijk is. De coronamaatregelen houden ons en onze ambities niet tegen. We organiseren gesprekken waar dit kan. Wellicht nu nog kleinschalig, op een veilige afstand en online, maar in de toekomst op steeds meer plaatsen in de stad”.

Wethouder Kavita Parbhudayal: “We laten zien dat technologie geen doel op zich is, maar een middel om de kwaliteit van leven te verbeteren. Technologie moet bij mensen passen en niet andersom. We zien enorme kansen; niet alleen in de technologische vernieuwing zelf, maar ook in de veranderkracht die ondernemers, investeerders en kennisinstellingen in deze sector met zich meebrengen. Door die wereld te koppelen aan die van het sociale domein verwachten we zorg en ondersteuning slimmer te kunnen organiseren en mensen te helpen langer en aangenamer zelfstandig te blijven”.

Bron: Technologie voor thuis

PCR Test

, , ,

Beste collega’s,

We weten helaas nog niet hoe de herfst eruit zal gaan zien. Wat we wel weten is dat het aangescherpte testbeleid voor de zorginstellingen zal  leiden tot meer vraag naar afname van PCR testen.

In samenwerking met een van de instellingen  heeft ROC Mondriaan zorg en welzijn een korte, gerichte training ontwikkeld voor zorgmedewerkers (verpleegkundigen, verzorgenden, doktersassistenten)  omtrent de afname van de PCR  test. Komende week beginnen wij met de uitvoering van de training op locatie.

Het programma is vanzelfsprekend geënt op de richtlijnen van het RIVM, GGD en de specifieke instellingseisen.

Wilt u hier meer over weten?
Neem dan contact op met  een van de opleidingsadviseurs:
Dorien de Wit    : 0618609102
John Wesselman: 0611398472
Paula van der Kooij: 0642337143

Meer jongeren kiezen voor de zorg: mbo populairder dan hbo

, , ,

DEN HAAG – Het aantal eerstejaars en zij-instromers bij zorgopleidingen in onze regio neemt steeds meer toe. Dat blijkt uit cijfers van mbo-instellingen ROC Mondriaan en MBO Rijnland die Omroep West heeft opgevraagd. Eerder bleek al dat bij hbo-opleidingen een grote groei zichtbaar is bij zorggerelateerde studies, in het mbo is die toename echter groter.

‘Dat is voor het werkveld fantastisch nieuws’, zegt Flora van Eck. Zij is namens ROC Mondriaan en verschillende werkgevers in de regio betrokken bij het project Extra Strong. ‘We zien in de toegenomen aanmeldingen echt een resultaat van ons harde werken om jongeren te interesseren voor werken in de zorg.’

Extra Strong beoogt sinds 2016 de opleiding en stage’s te moderniseren. Ook moeten nieuwe technologieën en gastdocenten uit de praktijk een vaste plek krijgen binnen het onderwijs. ‘We hebben het geld dat in 2018 beschikbaar kwam hiervoor goed kunnen gebruiken’, legt Van Eck uit.

Hoe modern de opleidingen ook pogen te zijn, wij spraken enkele leerlingen voor wie het verzorgen in de praktijk nog steeds op nummer één staat.

Verdubbeling

ROC Mondriaan noteert in één jaar tijd een groei van bijna dertien procent. Begonnen in 2018 nog zo’n 1.400 leerlingen aan de opleiding verpleegkunde op mbo-niveau 4, in 2019 is dat aantal toegenomen tot bijna 1.600. Sinds 2014 zit het aantal eerstejaars en zij-instromers al in de lift. Tot en met begin dit schooljaar betekent dat een groei van in totaal zo’n vijftig procent.

Ook bij MBO Rijnland is een vergelijkbare groei te zien. Omdat de instelling in 2017 is ontstaan uit een fusie tussen het ID College en ROC Leiden, zijn alleen cijfers vanaf 2018 beschikbaar gesteld door de school. Daaruit blijkt dat in 2018 1037 leerlingen begonnen aan een zorgopleiding. In 2019 is dat aantal met bijna twaalf procent gestegen naar 1122 eerstejaars en zij-instromers.

Begin 2018 presenteert zorgminister Hugo de Jonge (CDA) het actieplan ‘Werken in de Zorg’. Er dreigen duizenden zorgvacatures niet ingevuld te worden, waardoor tekorten en werkdruk in de zorg alleen maar zullen toenemen. Het kabinet trekt 347 miljoen euro uit voor dit plan. Er wordt ingezet op het verbeteren van het imago van zorg, meer werk- en stageplekken en het stimuleren van zij-instroom: mensen die in andere sectoren werken, moeten worden overgehaald te kiezen voor de zorg.

Mbo populairder dan hbo

De groei bij de zorgopleidingen van de regionale opleiders is groter dan die bij het hbo. Uit cijfers van de landelijke Vereniging Hogescholen bleek eerder dat de studie verpleegkunde in 2019 een toename van acht procent noteerde, ten opzichte van het collegejaar dat startte in 2018.

De komende jaren zijn duizenden nieuwe handen aan het bed nodig. Door onder meer de vergrijzing, worden er in 2022 landelijk zo’n 125.000 zorgvacatures verwacht. Naast meer mensen opleiden, moet er ook meer gedaan worden aan het vasthouden van personeel. Zo’n veertig procent van de startende zorgmedewerkers hangt na twee jaar de witte jas al aan de wilgen.

Geschreven door Coen Theuwis

Uniek evenement voor personeelstekort zorg

De vraag naar personeel in de ouderenzorg wordt steeds groter, ook in de regio Den Haag. Daarom hebben de zorgorganisaties in deze regio onder de naam ZorgScala de handen ineen geslagen. Gezamenlijk willen ze meer mensen enthousiast te maken om de ouderenzorg te komen werken en zo het personeelstekort verkleinen.

Samen met onder andere de gemeente Den Haag en werkgeversvereniging ZorgZijn Werk organiseert ZorgScala op donderdag 12 september het evenement ‘Proef en beleef de zorg’, van 13.00-16.30 uur in MOOOF, Binkhorstlaan 135, Den Haag.

Tijdens dit evenement kunnen bezoekers op een unieke manier kennis maken met de zorg. Er staan 11 zorgorganisaties, ROC Mondriaan, mboRijnland en de Haagse Hogeschool om op een informele manier in gesprek te gaan met bezoekers over hoe het is om in de zorg te werken. Daarnaast geven vijf zorgorganisaties een workshop met uiteenlopende thema’s.

Naast dat bezoekers bij ‘Proef en beleef de zorg’ meer te weten kunnen komen over werken en leren in de zorg, kunnen zij de zorg ook op een bijzondere manier ervaren bij Oudtopia. Zo kun je mee met een ‘boswankeling’ of ‘dagdroom’, kun je ervaren hoe het is om met een minder fit lichaam te moeten leven en kun je testen hoe fit je zelf eigenlijk bent. Tot slot kun je een verouderingsfoto van jezelf laten maken en zien hoe jij eruit ziet als je tachtig bent.

Het evenement is gericht op iedereen die geïnteresseerd is om (weer) in de zorg te gaan werken. Denk hierbij aan zij-instromers (mensen die vanuit een andere sector in de zorg willen gaan werken), herintreders met en zonder zorgachtergrond, senioren met zorgachtergrond die parttime of flexibel inzetbaar willen zijn en mantelzorgers.

Deelname aan het evenement is gratis. Meer informatie: https://www.zorgenwelzijnplein.nl/proef-de-zorg

Proef en beleef de zorg

, , , , , ,

Wil jij werk waarbij je het echt het verschil maakt? Kom dan 12 september tussen 13.00 en 16.30 naar het evenement “Proef en beleef de zorg” in MOOOF Den Haag.

Kom met ons kennismaken, ervaar de (ouderen)zorg op een unieke manier en kom er achter wat jouw echte leeftijd is!

Loop binnen of meld je aan:https://www.zorgenwelzijnplein.nl/proef-de-zorg​ 

Installatie Bert Mulder als practor “technologie in zorg en welzijn”

, ,

Bekijk hier de vakmanschapsrede van Bert Mulder

Zora Battle bij Ipse de Bruggen

, , ,

Lees hier het artikel in het AD (25 januari 2017): Dansen en zingen met robot Zora 

Op dinsdag 24 januari deden drie teams met studenten van ROC Mondriaan mee aan een battle met zorgrobot ZORA. De battle vond plaats bij Ipse de Bruggen locatie Westhoek aan de Ada van Hollandstraat in Delft. Ook Ipse-medewerkers én een cliënt maakten deel uit van het team. Doel van de battle was behalve winnen, dat op een uitdagende manier de expertise van zowel studenten als medewerkers gebundeld werd en dat beide partijen van elkaar konden leren. De battle is onderdeel van het project Extra Strong dat zich richt verbetering van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt in de zorgsector in Haaglanden.

De zorgrobot ZORA, neemt een grote vlucht in ons land: er zijn al 100 ZORA’s ‘aan het werk’ in instellingen en in de wijken. ZORA staat voor Zorg-Ouderen- Revalidatie- Animatie en is eigenlijk een robot die door een computer op afstand wordt bediend en vervolgens zelfstandig programma’s kan uitvoeren. Vooral bij ouderen, mensen met een verstandelijke beperking lijkt ZORA een succes te zijn. ZORA maakt iets los bij mensen, cliënten zijn geraakt door haar verschijning: ze willen contact maken en communiceren met ZORA. ZORA kan met een groep cliënten een activiteitenprogramma uitvoeren, waardoor mensen in beweging komen. Ze leest voor aan mensen die onrustig zijn en voortdurend aandacht vragen, ze kan een gesprek voeren en mensen helpen herinneren aan afspraken.

De opdracht

Een team bestond uit een student zorg, een student sport en bewegen, een medewerker van Ipse en (‘s middags) een cliënt. Elk team kreeg een ZORA en een manual en ging met elkaar ervaren wat ZORA kan. Zij maakten een plan hoe ZORA het beste kan worden ingezet bij de specifieke doelgroep, zó dat zij intensief wordt gebruikt en de cliënten er baat bij hebben.  De hele dag konden de teams deskundigen oproepen voor advies en ondersteuning.

Lees hier het artikel in het AD (25 januari 2017): Dansen en zingen met robot Zora 

 

Collega’s Suzhou Health College brengen bezoek aan ROC Mondriaan

,

Op 16 en 17 januari brachten collega’s van het Suzhou Health College een bezoek aan ROC Mondriaan.

Dit  bezoek was een vervolg op de kennismaking van Erna van der Bent, Christine Paalvast en Mirjam van Bohemen van de locatie Aspasialaan met het gezondheidszorgonderwijs in China.

De vragen van de Chinese vrienden  richtten vooral op de ouderenzorg en dementie, het opleiden in de BBL variant en de nauwe samenwerking met het bedrijfsleven, zoals deze onder andere vorm  krijgt binnen Extra Strong.

Dag 1

Na een kennismaking op school en een lunch verzorgd door studenten mbo-verpleegkundige werd een bezoek gebracht aan zorginstelling WZH, locatie Transvaal.

Een bijzondere plek omdat hier ouderen en zorgverleners uit alle windstreken samen wonen en werken.  Niet alleen de zorginhoudelijke aspecten werden gewaardeerd, ook de aandacht voor mantelzorgers en de samenwerking met vrijwilligers vond men bijzonder.

Een rondleiding op de locatie sloot deze 1e lange dag af.

 

Dag 2

De volgende dag presenteerden de gasten de inzet van traditionele Chinese geneeskunde in het onderwijs in Suzhou ; een eye-opener voor ons!

Daarna werd er een demonstratie gegeven met en door studenten van de Tovertafel.

Als afsluiting werd er gelunched bij de Smulhoeve van Ipse de Bruggen, waar ons door de cliënten onder andere oer-Hollandse kroketten werden geserveerd.

De gasten vertrokken vervolgens samen met Christine en Mirjam naar het Scalda College in Zeeland. Hun bezoek in Nederland eindigde bij het ROC A12.

 

Doorvragend wat nu zo bijzonder was,  kwamen de volgende opmerkingen aan de orde:

1.            Chinese gezondheids(zorg) is gericht op genezen, traditioneel of met moderne geneesmiddelen; in Nederland is men meer gericht op het welbevinden van de zorgvrager.

2.            De wijze waarop studenten hier werken met het EPD is totaal verschillend dan in China, hier hebben zij gezien, dat er veel meer uit te halen is.

3.            Het bezoek aan de ‘deltaworks’ hoe koud ook gaf toch een beeld van ons mooie land, dat geprezen werd voor vooral de schone lucht en sterrenhemel in de avond.

4.            De wijze waarop wij met de tovertafel omgaan in de ouderenzorg was voor de gasten een nieuw inzicht.  

 

Bij terugkomst in China zullen zij hun bevindingen delen met de leiders van de school en hun collega’s.

 

We hopen in het najaar de uitwisseling voort te zetten met docenten en studenten ; we kunnen veel van en met elkaar leren!

 

 

 

Positionering VVT

,

img_1697 img_1693 img_1785